चेन्नई, भारत, १२ साउन (रासस÷एएफपी )  । जी–२० राष्ट्रका वातावरण मन्त्रीहरूको शुक्रबार भारतमा सम्पन्न बैठकमा सन् २०२५ सम्ममा विश्वव्यापी उत्सर्जन नियन्त्रण गर्न र अन्य महत्वपूर्ण वातावरणीय विषयमा सहमति जनाउन नसकेको यसमा सहभागी फ्रान्सका प्रतिनिधिले बताउनुभएको छ ।

यस वर्षको कोप २८ जलवायु वार्ताअघि धेरै प्रमुख बुँदाहरूमा कुनै सफलता सम्भव थिएन तर वार्ताहरू नवीकरणीय ऊर्जाको प्रयोगमा व्यापक वृद्धि गर्ने सहमतिमा पनि पुग्न असफल भएका छन् ।

बैठकपछि फ्रान्सका पर्यावरण सङ्क्रमणमामिला हेर्ने मन्त्री क्रिस्टोफ बेचुले एएफपीसँग भन्नुभयो, “म निकै निराश छु । हामी तीव्र नवीकरणीय ऊर्जा बढाउने सम्झौतामा पुग्न सक्षम भएका छैनौँ, हामी जीवाश्म ईन्धन, विशेष गरी कोइलालाई चरणबद्ध रूपमा हटाउने वा घटाउने सम्झौतामा पुग्न सक्षम छैनौं ।”“तापमान, विपत्ति, विशाल डढेलोको रेकर्ड, र हामी २०२५ द्वारा उत्सर्जन (को) चरम (को) मा एक सम्झौतामा पुग्न सक्षम भएका छैनौँ ।

चीन, साउदी अरब र रुससँग जलवायुसम्बन्धी विषयमा भएको छलफल ‘जटिल’ भएको उहाँले बताउनुभयो ।

विश्वको कुल गार्हस्थ्य उत्पादन (जीडीपी) र कार्बन डाइअक्साइड उत्सर्जनको ८० प्रतिशतभन्दा बढी प्रतिनिधित्व गर्ने समूहका ऊर्जा मन्त्रीहरूले विश्वव्यापी ऊर्जा मिश्रणबाट जीवाश्म ईन्धन कटौती गर्ने रोडम्यापमा सहमति जनाउन असफल भएको केही दिनपछि चेन्नई बैठक हुन लागेको हो ।

जलवायु विज्ञहरूले बाढी, आँधीबेहरी र गर्मीका कारण विश्वव्यापी तापक्रम मापनलाई जिम्मेवार ठह¥याइरहेका बेला यसलाई न्यूनीकरणका प्रयासहरूमा धक्काको रूपमा हेरिएको थियो ।

रूस र साउदी अरबजस्ता केही प्रमुख तेल उत्पादकलाई प्रगति हुन नसक्नुमा दोष लगाइएको थियो ।

यस वर्षको कोप २८ जलवायु वार्ताका प्रमुख कार्यकारी अदनान अमिनले एएफपीसँग भन्नुभयो, “शुक्रबारको सम्मेलनमा उपस्थित सबैले विश्वले सामना गरिरहेको सङ्कटको गम्भीरतालाई बुझेका छन् । तर त्यहाँ एक प्रकारको राजनीतिक समझदारी छ जुन अझै पनि हासिल गर्न आवश्यक छ भन्ने मलाई लाग्छ ।”

अमिनले जीवाश्म ईन्धनमा ठोस प्रतिबद्धता जनाउनु अघि ‘राष्ट्रिय हित’ का प्रश्नहरू अझै पनि समाधान गर्न बाँकी रहेको स्पष्ट भएको बताउनुभयो ।

उहाँले थप्नुभयो, “यो स्पष्ट छ र विश्वका हरेक देशले आफ्नो तात्कालिक स्वार्थलाई हेरेर यस बिषयको समाधानका लागि काम गर्न सुरु गर्नेछन् ।”

अधिकांश प्रतिनिधिमण्डलको नेतृत्व वातावरण र जलवायु परिवर्तन मन्त्रीहरूले गरेका थिए भने अमेरिकी प्रतिनिधिमण्डलको नेतृत्व जलवायुसम्बन्धी विशेष राष्ट्रपतिका दूत जोन केरीले गर्नुभएको थियो ।

वार्तामा संयुक्त अरब इमिरेट्स (युएई) मा नोभेम्बरको अन्त्यमा सुरु हुने कोप–२८ वार्ताको नेतृत्व गर्ने इमिरेट्सका तेल प्रमुख सुल्तान अल जाबेर पनि सहभागी हुनुभएको थियो ।
अबु धाबी नेशनल आयल कम्पनीको प्रमुखको रूपमा उहाँको स्पष्ट स्वार्थको टकरावको लागि उहाँको कडा आलोचना गरिएको छ किनभने जीवाश्म ईन्धन प्रयोग ग्लोबल वार्मिंगको मुख्य चालक हो ।

ग्रीसमा डढेलो र इटालीमा भीषण गर्मीका कारण युरोपेली सङ्घका वातावरण आयुक्त भर्जिनिजस सिन्केभिसियसले भेला हुनुअघि भन्नुभयो, “विनाशकारी जलवायु प्रभावको आधारमा बढ्दो प्रमाणहरू छन् र मानिसहरूको जीविकोपार्जन नष्ट भइरहेको छ ।”

तर युक्रेनमा रूसको युद्ध र प्रमुख मुद्दाहरूमा तीव्र विभाजनका कारण जी–२० ध्रुवीकृत भएपछि विश्वव्यापी वार्ताको प्रगति सुस्त भएको छ ।

विकासोन्मुख र धनी राष्ट्रहरूबीच सङ्क्रमणलाई वित्तपोषण गर्ने र यसको अल्पकालीन प्रभावलाई कम गर्ने सवालहरू लामो समयदेखि विवादको विषय बनेका छन् ।

उत्सर्जकहरूको विराशत बोकेका भारतजस्ता प्रमुख विकासशील देशहरूले गरिब राष्ट्रहरूमा विश्वव्यापी विश्वव्यापी तापक्रम न्यूनीकरण प्रयासहरूलाई कम गर्न अझ बढी खर्च गर्नुपर्ने तर्क गर्छन् ।

ठूला ऊर्जा उत्पादक राष्ट्रहरूले आफ्नो अर्थव्यवस्थामा कठोर न्यूनीकरणको प्रभावको बारेमा चिन्ताव्यक्त गर्दै उत्सर्जन कटौतीमा बलियो प्रतिबद्धता जनाउन आनाकानी गर्नेगरेका छन् ।