काठमाडौं, १५ भाद्र । जलवायु परिवर्तन सम्बन्धी अन्तरसरकारी प्यानल (आईपीसीसी)ले सातौं मूल्याङ्कन प्रतिवेदनमा योगदान पुर्‍याउन अन्तर्राष्ट्रिय एकीकृत पर्वतीय विकास केन्द्रका पाँच विज्ञहरूलाई आमन्त्रित गरेको छ, जुन जलवायु परिवर्तनलाई सम्बोधन गर्न अन्तर्राष्ट्रिय वार्तामा प्रमुख योगदान हो।

प्रतिवेदनको लागि आमन्त्रित इसिमोड विज्ञहरूमा भूपेश अधिकारी, जलवायु कार्य प्रमुख, इसिमोड; नेहा राई, रणनीतिक परिणाम, साझेदारी र व्यापार विकास प्रमुख, आबिद हुसेन, अर्थतन्त्र प्रमुख; अमिना महर्जन, वरिष्ठ जीविकोपार्जन र बसाइँसराइ विशेषज्ञ;  पार्थ सारथी महापात्रा, हस्तक्षेप प्रबन्धक, वायु प्रदूषण न्यूनीकरण छन्।

“आईपीसीसी लेखकको रूपमा सेवा गर्न प्राप्त निमन्त्रणा एक ठूलो सौभाग्य हो, र हामी सम्मानित छौं कि इसिमोडका विज्ञहरूले उनीहरूको  विज्ञताको विज्ञताको कदर स्वरुप यी जिम्मेवारीहरु प्राप्त गरेका छन्,” इसिमोडका उपमहानिर्देशक इजाबेला कोजिएलले भन्नुभयो।महत्वपूर्ण रूपमा यो बलियो प्रतिनिधित्वले इसिमोडले प्रतिनिधित्व गर्ने मुद्दाहरू र हिन्दुकुश हिमालय क्षेत्रले विश्वको सबैभन्दा आधिकारिक जलवायु प्रतिवेदभित्र उपयुक्त स्थान प्राप्त गर्नेछ भन्ने कुरा सुनिश्चित गर्नेछ।”

इसिमोडबाट छानिएका लेखकहरू ३ हजार ७ सय ७१ विज्ञहरूको आवेदन समूहबाट छानिएका ६ सय ६४ मध्येका हुनुहुन्छ । उहाँहरुले प्रतिवेदनको निम्न अध्यायहरूको प्रमुख लेखकको रूपमा काम गर्नुहुनेछ । अधिकारीः फ्रेमिङ, विधिहरू र ज्ञान स्रोतहरू (अध्याय १, कार्य समूह १), राईः मापन, विधिहरू (सूचकहरू, मापन र विधिहरू सहित जलवायु परिवर्तन प्रभावहरू र अनुकूलन मूल्याङ्कनका लागि प्राविधिक दिशानिर्देशहरू, कार्य समूह २), हुसेनः एशिया (अध्याय ८, कार्य समूह २), महर्जनः गरिबी, जीविकोपार्जन, गतिशीलता र कमजोरी (अध्याय २०, कार्य समूह २), महापात्रः यातायात र गतिशीलता सेवाहरू र प्रणालीहरू (अध्याय ११, कार्य समूह ३) ।

जलवायु परिवर्तन सम्बन्धी अन्तरसरकारी प्यानल (आईपीसीसी)जलवायु परिवर्तनसँग सम्बन्धित विज्ञानको मूल्याङ्कन गर्ने संयुक्त राष्ट्र संघको निकाय हो। यो संयुक्त राष्ट्र वातावरण कार्यक्रम(युएन इन्भायरोमेण्ट)र विश्व मौसम विज्ञान संगठन (डब्ल्युएमओ)द्वारा १९८८ मा नीति निर्माताहरूलाई जलवायु परिवर्तन, यसको प्रभाव र जोखिमहरू सम्बन्धी नियमित वैज्ञानिक मूल्याङ्कन प्रदान गर्न, साथै अनुकूलन र न्यूनीकरण रणनीतिहरू अगाडि बढाउनको लागि स्थापित गरिएको थियो। यसका १ सय ९५ सदस्य राष्ट्रहरू छन्।
आईपीसीसी प्रतिवेदनहरू लगभग पाँच देखि सात वर्षको चक्रमा उत्पादन गरिन्छ, जसमा विश्वका सयौं अग्रणी अनुसन्धानकर्ताहरूले आफ्नो विशेषज्ञता र समय स्वयंसेवा गर्छन्। कार्य समूह १ ले जलवायु परिवर्तनको भौतिक विज्ञान पक्षहरूको मूल्याङ्कन गर्दछ। कार्य समूह २ ले जलवायु परिवर्तनको प्रभाव, अनुकूलन र जोखिमलाई हेर्छ। कार्य समूह ३ ले जलवायु परिवर्तनको न्यूनीकरणको मूल्याङ्कन गर्दछ।

प्रमुख लेखकहरूले  प्रमुख लेखकहरूसंग समन्वय गर्दै तीन कार्य समूहहरूको योगदानको लागि विभिन्न अध्यायहरूको मस्यौदा तयार पार्छन्, र विज्ञहरू र सरकारहरूद्वारा समीक्षाको दुई चरणको क्रममा पेश गरिएका टिप्पणीहरूको आधारमा यी परिमार्जन गर्छन्।

“प्रत्येक आईपीसीसी मूल्याङ्कनले मानव ज्ञानमा अगाडि छलांग लगाउँछ”, अधिकारीले भन्नुभयो “तर यो आगामी प्रतिवेदनले दुई अत्यन्तै महत्त्वपूर्ण क्षेत्रहरूमा नयाँ जग बसाल्ने तयारी गरेको छ। पहिलो, हामी परम्परागत र आदिवासी ज्ञानलाई एकीकृत गर्ने कुरा सुनिश्चित गर्न लागिरहेका छौं ( जुन कुरा वैज्ञानिकहरूले वर्षौंदेखि गर्दै आएका छन्। दोस्रो, प्रतिवेदनले पृथ्वी अवलोकनदेखि प्राथमिक अनुसन्धानको मूल्याङ्कनसम्म सबै कुरामा प्रविधि (विशेष गरी कृत्रिम बुद्धिमत्ता)मा हामीले देखेका असाधारण प्रगतिहरूलाई उपयोग गर्नेछ।

“यी स्पेक्ट्रमका दुई विपरीत छेउहरू जस्तो लागे पनि, पुरातन र नयाँ दुवै प्रविधिलाई अँगाल्दा ठूलो आशा छ। र यो स्पष्ट छ कि जलवायु संकटको यस क्षणमा हामीले सबै उपलब्ध उपकरणहरू र प्रविधिहरू प्रयोग गर्न आवश्यक छ।”

“समयसँगै अनुकूलन अन्तरहरू बढ्दै र न्यूनीकरण लक्ष्यहरू पूरा नभएकाले, पहाडी समुदाय र भूदृश्यहरूको सुरक्षा गर्न र कारबाहीको जरुरीताको प्रमाण प्रदान गर्न यो मूल्याङ्कन अझ महत्त्वपूर्ण छ,” महर्जनले भन्नुभयो।

“पर्वतीय क्षेत्रहरू जलवायु परिवर्तनको सबैभन्दा जोखिममा छन्, तर यी पारिस्थितिक प्रणाली र समुदायहरूमा यसको प्रभावको प्रमाण प्रायः विश्वव्यापी मूल्याङ्कनमा कम प्रतिनिधित्व गरिन्छ। यस मूल्याङ्कनको लेखकको रूपमा, म पहाडी जीविकोपार्जन र पारिस्थितिक प्रणालीहरूले सामना गर्ने अद्वितीय चुनौतीहरूमा बलियो प्रमाणहरू विस्तार गर्ने महत्त्वपूर्ण अवसर देख्छु। ूसमस्याहरूलाई हाइलाइट गर्नुभन्दा पनि, यो संलग्नताले हामीलाई यी महत्त्वपूर्ण पारिस्थितिक प्रणालीहरू र तिनीहरूमा निर्भर लाखौं मानिसहरूलाई सुरक्षित राख्न सक्ने सन्दर्भ(विशिष्ट, व्यवहारिक .समाधानहरू प्रस्ताव गर्न पनि अनुमति दिनेछू”, हुसेनले भन्नुभयो।

“जलवायु न्यूनीकरणको बढ्दो आवश्यकतासँगै, दिगो भविष्यको लागि प्रभावकारी नीतिहरूलाई सूचित गर्न कार्ययोग्य अन्तर्दृष्टि प्रदान गर्ने परिवर्तनकारी, विज्ञान(आधारित, क्षेत्र) विशिष्ट समाधानहरू चलाउने रणनीतिहरू अगाडि बढाउनु महत्त्वपूर्ण छ”, महापात्रले भन्नुभयो।