कोपनहेगन, ८ माघ (रासस/एएफपी) : अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले ग्रिनल्यान्डसम्बन्धी अडान परिवर्तन गरेपछि पनि डेनमार्कले आफ्नो सार्वभौमसत्तामा कुनै पनि प्रकारको वार्ता गर्न नसकिने स्पष्ट पारेको छ । डेनमार्ककी प्रधानमन्त्री मेट्टे फ्रेडरिक्सनले बिहीबार वक्तव्य जारी गर्दै ग्रिनल्यान्ड डेनमार्क राज्यको अभिन्न हिस्सा भएकाले यस विषयमा सम्झौता सम्भव नभएको दोहोर्‍याउनुभएको हो ।

राष्ट्रपति ट्रम्पले आफू नाटो महासचिव मार्क रुटसँग आर्कटिक सुरक्षाका लागि ‘भविष्यको सम्झौताको ढाँचा’ मा सहमत भएको बताउनुभएको सन्दर्भमा प्रधानमन्त्री फ्रेडरिक्सनले ‘त्यस्तो कुनै सहमति भएको छैन भन्ने जानकारी आफूलाई दिइएको’ स्पष्ट पार्नुभयो । उहाँले डेनमार्क र ग्रिनल्यान्डसँग सम्बन्धित विषयमा निर्णय लिने अधिकार केवल डेनमार्क र ग्रिनल्यान्डकै रहेको बताउनुभयो ।

यसअघि बुधबार राष्ट्रपति ट्रम्पले नाटोको सहयोगी राष्ट्र डेनमार्कको अर्ध–स्वायत्त क्षेत्र ग्रिनल्यान्डमाथि अमेरिकी नियन्त्रणको दबाबस्वरूप आठ युरोपेली देशमाथि लगाउने भनिएका शुल्कहरू अचानक खारेज गर्नुभएको थियो । केही समयअघि उहाँले ‘अधिकार, उपाधि र स्वामित्वसहित’ ग्रिनल्यान्ड प्राप्त गर्न चाहेको अभिव्यक्ति दिएपछि युरोपमा चासो र चिन्ता बढेको थियो, जसलाई पछिल्लो निर्णयले केही हदसम्म कम गरेको छ ।

ट्रम्पले ग्रिनल्यान्डमा ‘गोल्डन डोम’ मिसाइल रक्षा प्रणालीबारे थप छलफल भइरहेको पनि बताउनुभएको छ । करिब ७५ अर्ब डलर लागतको यो बहुस्तरीय रक्षा प्रणालीले पहिलो पटक अन्तरिक्षमा अमेरिकी हतियार तैनाथ गर्ने योजना समेट्ने जनाइएको छ । तर यसबारे अझै काम भइरहेको भन्दै उहाँले विस्तृत विवरण सार्वजनिक गर्नुभएको छैन ।

प्रधानमन्त्री फ्रेडरिक्सनले आफ्नो वक्तव्यमा आर्कटिक क्षेत्रको सुरक्षा सम्पूर्ण नाटोको साझा विषय भएको उल्लेख गर्दै अमेरिकी राष्ट्रपति र नाटो महासचिवबीच यस विषयमा छलफल हुनु स्वाभाविक भएको बताउनुभयो । उहाँले डाभोसमा ट्रम्पसँग भेट हुनु अघि र पछि पनि महासचिव रुटसँग निरन्तर संवाद भइरहेको जानकारी दिनुभयो । तर उहाँले स्पष्ट रूपमा लेख्नुभयो, “सुरक्षा, लगानी र आर्थिक विषयमा छलफल हुन सक्छ, तर हाम्रो सार्वभौमसत्तामा वार्ता हुन सक्दैन ।”

उहाँले डेनमार्क आर्कटिक सुरक्षालाई सुदृढ बनाउन सहयोगी राष्ट्रहरूसँग रचनात्मक संवादमा संलग्न हुन तयार रहेको पनि बताउनुभयो, जसमा अमेरिकी ‘गोल्डन डोम’ कार्यक्रमसमेत पर्न सक्छ, तर यो सबै डेनमार्कको क्षेत्रीय अखण्डताको सम्मानसहित हुनुपर्ने उहाँको जोड थियो ।

फक्स न्युजसँगको अन्तर्वार्तामा ट्रम्पले उल्लेख गर्नुभएको फ्रेमवर्क सम्झौताअन्तर्गत ग्रिनल्यान्ड डेनमार्क राज्यकै हिस्सा रहने हो कि होइन भन्ने प्रश्नमा नाटो महासचिव रुटले राष्ट्रपति ट्रम्पसँगको पछिल्लो संवादमा त्यो विषय उठेको नभएको बताउनुभयो । उहाँका अनुसार छलफलको केन्द्र आर्कटिक क्षेत्रमा बढ्दो चिनियाँ र रुसी गतिविधिका बीच त्यस क्षेत्रलाई कसरी सुरक्षित बनाउने भन्ने विषयमै केन्द्रित थियो ।

नेटो प्रमुखले ग्रीनल्याण्डबारे वार्तामा डेनमार्कको प्रतिनिधित्व गर्न सक्दैनन् 

अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्प र नेटो प्रमुख मार्क रूटबीचको वार्ताको भोलिपल्ट डेनिस सरकारले बिहीबार उत्तर एटलान्टिक सन्धि सङ्गठन (नेटो) का प्रमुख मार्क रुटले ग्रीनल्याण्डका विषयमा डेनमार्कका तर्फबाट वार्ता गर्न नसक्ने जनाएको छ ।

बुधबार रुटसँगको भेटपछि ट्रम्पले डेनमार्कको स्वायत्त क्षेत्रमा सम्झौताको ‘फ्रेमवर्क’ मा पुगेको बताउनुभएको थियो ।

डाभोसको स्विस स्की रिसोर्टमा भएको विश्व आर्थिक मञ्चमा भएको सम्झौताको सबै विवरण अझै सार्वजसिनक भइसकेको छैन ।

डेनमार्ककी प्रधानमन्त्री मेटे फ्रेडरिक्सनले डेनमार्कको एक टेलिभिजनसँग भन्नुभयो, “डेनमार्क र ग्रीनल्याण्डको हैसियत समान छ, र हाम्रो सार्वभौमिकताका बारेमा हिजो नेटोसँग कुनै वार्ता भएको थिएन।”

“डेनमार्क र ग्रिनल्याण्डको विषयमा निर्णय उनीहरूले नै गर्न सक्छन्,” उहाँले भन्नुभयो ।

अमेरिका र डेनमार्कले सन् १९५१ मा ग्रिनल्याण्डसम्बन्धी सन्धिमा पुनः वार्ता गर्ने सहमति भएको ट्रम्प र रुटबीच भएको वार्ताबारे जानकार एक स्रोतले बिहीबार एएफपीलाई बताएको छ ।

ग्रिनल्याण्डमा अमेरिकी सैन्य अखडालाई अमेरिकी सार्वभौमिकताअन्तर्गत राख्ने विषयमा वार्ताका क्रममा छलफल नभएको स्रोतले जनाएको छ ।

डेनमार्कका रक्षामन्त्री ट्रोएल्स लुन्ड पौल्सेनले बिहीबार सामाजिक सञ्जालमा रुटले डेनमार्क वा ग्रिनल्याण्डका तर्फबाट सम्झौता गर्न नसक्ने बताएका छन् ।

उहाँले भन्नुभयो, “रुटले नेटोभित्र एकता कायम गर्न वफादारीका साथ काम गर्नुभएको थियो । यो ‘धेरै सकारात्मक’ कुरा थियो तर गठबन्धनले आर्कटिक सुरक्षालाई बलियो बनाउन अझ बढी गर्न चाहेको थियो।

उहाँले थप्नुभयो, “हामी राज्यका केही भागहरूमाथि सार्वभौमिकता छोड्ने छैनौँ । यसबारे हामी स्पष्ट छौँ ।”