संयुक्त राज्य अमेरिका र चीनसहित दर्जनौँ देशहरूले नयाँ दिल्लीमा प्रविधिसम्बन्धी प्रमुख शिखर सम्मेलनपछि शनिबार जारी गरिएको घोषणामा ‘सुरक्षित, विश्वसनीय र शक्तिशाली’ कृत्रिम बौद्धिकता (एआई) का लागि आह्वान गरेका छन्।

शनिबार सार्वजनिक ८६ देशहरूले हस्ताक्षर गरेको विज्ञप्तिमा द्रुत गतिमा विकास भइरहेको प्रविधिलाई नियमन गर्ने ठोस प्रतिबद्धताहरू समावेश गरिएको छैन, बरु धेरै स्वैच्छिक, गैर–बाध्यकारी पहलहरूलाई प्रकाश पारिएको छ।

पाँच दिने ‘एआई इम्प्याक्ट समिट’ पछि जारी गरेको विज्ञप्तिमा भनिएको छ, “एआईको प्रतिबद्धता तब मात्र वास्तविक ठहर्छन् जब यसका फाइदाहरू मानवताका लागि हिस्सेदार हुन्छन् ।”

विज्ञप्तिमा जेनेरेटिभ एआईको आगमनलाई ‘प्राविधिक विकासको मार्गमा एक विभक्ति बिन्दु’ भनिएको छ।

“सुरक्षित, विश्वसनीय र शक्तिशालीे एआईलाई अगाडि बढाउनु विश्वास निर्माण र सामाजिक तथा आर्थिक लाभलाई अधिकतम बनाउनको लागि आधारभूत कुरा हो,” विज्ञप्तिमा भनिएको छ।

विश्वका शीर्ष प्रविधिका हस्तीहरूसहित दशौँ हजार उपस्थित शिखर सम्मेलन एआईको प्रतिज्ञा र समस्याहरूको बारेमा छलफल गर्न गरिएको चौथो वार्षिक विश्वव्यापी बैठक थियो र यो विकासशील देशले आयोजना गरेको पहिलो सम्मेलन थियो।

औषधिजन्य खोज र अनुवाद उपकरण, एआईका कारण निम्तिएका रोजगारी गुम्ने जोखिम, अनलाइन दुरुपयोग र डाटा सेन्टरहरूको भारी उर्जा खपत एआईको सम्भावित सामाजिक फाइदाहरू सम्मेलनमा छलफल गरिएका प्रमुख विषय हुन् ।

विश्लेषकहरूले सम्मेलनअघि नै भनेका थिए, “शिखर सम्मेलनको प्रमुख लक्ष्य यसअघिका बैठकहरूमा फ्रान्स, दक्षिण कोरिया र बेलायतमा गरिएका अस्पष्ट प्रतिज्ञाबारे चट्टानी अडान वा तत्काल लागु गर्न सकिने कुनै बिषयमा निर्णय गर्ने सम्भावना कम हुनेछ।”

–अमेरिका–भारतको हस्ताक्षर–

नियमनले नवीनतालाई पछि पार्न सक्ने भन्दै गुगल र च्याटजीपीटी निर्माता ओपनएआईजस्ता उद्योगका अग्रणी कम्पनीहरू रहेको संयुक्त राज्य अमेरिकाले गत वर्षको शिखर सम्मेलनको वक्तव्यमा हस्ताक्षर गरेको थिएन ।

अमेरिकी प्रतिनिधिमण्डलका प्रमुख माइकल क्रात्सिओसले शुक्रबार दिल्लीमा भएको शिखर सम्मेलनमा भन्नुभएको थियो, “हामी एआईको विश्वव्यापी प्रशासनलाई पूर्ण रूपमा अस्वीकार गर्छौं ।”

संयुक्त राज्य अमेरिकाले एआईमा द्विपक्षीय घोषणापत्रमा भारतसँग शुक्रबार हस्ताक्षर गरेको थियो, जसमा एआईको लागि विश्वव्यापी दृष्टिकोण पछ्याउने प्रतिबद्धता व्यक्त गरिएको छ । यो सहमति उद्यमशीलता र नवीनताका लागि व्यापक रूपमा अनुकूल छ।

शुक्रबार सार्वजनिक हुने अपेक्षा गरिएको तर हस्ताक्षरकर्ताहरूको सङ्ख्या बढाउनका लागि एक दिन ढिला गरिएको एआई शिखर सम्मेलनको वक्तव्यमा विश्वले एआईका विवादित धेरै मुद्दा सम्बोधन हुने अपेक्षा गरेको थियो तर अपेक्षा अनुसार सहमति भने जुट्न सकेन ।