अलेजान्ड्रा जारामिलो,टिम लिस्टर,केभिन लिप्टक,जेनिफर हान्सलर /(सीएनएन)

ह्वाइट हाउस(संयुक्त राज्य अमेरिका), १० जेठ । राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले संयुक्त राज्य अमेरिका र इरान बीचको बृहत् शान्ति सम्झौता धेरै हदसम्म सहमतिको नजिक पुगेको छ यसले हर्मुजको जलडमरूम खोलेर महिनौं लामो युद्ध अन्त्य गर्ने संभावनालाई उजागर गरेको छ।

राष्ट्रपति ट्रम्ले शनिवार ट्रुथ सोशलमा लेख्नुभएको छ, “संयुक्त राज्य अमेरिका, इस्लामिक गणतन्त्र इरान र अन्य विभिन्न देशहरू बीच संझौतालाई अन्तिम रूप दिन धेरै हदसम्म वार्ता भएको छ।”

इरानको राज्यसम्बद्ध फार्स समाचार एजेन्सीले ट्रम्पको विशेषताको बारेमा रिपोर्ट गरेको छ कि अमेरिका र इरान बीच आदानप्रदान गरिएको प्रस्तावको पछिल्लो संस्करण अनुसार होर्मुजको जलडमरूम इरानी नियन्त्रणमा रहनेछ।

यस विषयमा परिचित व्यक्तिका अनुसार अन्तिम रूप निकट पुगेको ट्रम्पको समझदारी पत्रको हालैको संस्करणले इरानसँगको शत्रुता अन्त्य गर्नेछ जबकि हर्मुजको जलडमरूमलाई बिस्तारै पुनः खोल्नेछ र इरानी बन्दरगाहहरूको अमेरिकी नाकाबन्दी समाप्त गर्नेछ।

सम्झौताले इरान बाहिरका बैंकहरूमा राखिएका केही इरानी सम्पत्तिहरू खुला गर्नेछ।

यसले इरानको आणविक कार्यक्रममा बाँकी रहेका टाँसिने बिन्दुहरू समाधान गर्न निरन्तर वार्ताको लागि कम्तिमा ३० दिनको समय सुरु गर्नेछ, जसमा तेहरानको संचित हतियारको रुपमा रहेको युरेनियम भण्डारलाई के हुन्छ भन्ने कुरा पनि समावेश छ।

ट्रम्पले भन्नुभयो कि अन्तिम विवरणहरू अझै मिलाइएको छ, र यो सम्भव छ कि सहमति पत्रका केही पक्षहरू संशोधन हुन सक्छन्।

पाकिस्तानका प्रधानमन्त्री शेहबाज शरीफले आइतबार बिहान एक्समा ट्रम्पलाई शान्ति पछ्याउने असाधारण प्रयासहरूका लागि बधाई दिनुभयो तर कुनै सम्झौता वा होर्मुजको जलडमरूलाई उल्लेख गर्नुभएन। वासिङ्टन र तेहरान बीचको वार्तामा इस्लामाबाद एक प्रमुख मध्यस्थकर्ता रहेको छ।

बरु, उहाँले ट्रम्पले धेरै खाडी राज्यहरू, टर्की, इजिप्ट, जोर्डन र पाकिस्तानका नेताहरूसँग गरेको धेरै उपयोगी र उत्पादक टेलिफोन वार्ताको उल्लेख गर्नुभयो, जसको प्रतिनिधित्व देशका सैन्य प्रमुख असिम मुनिरले गर्नुभएको थियो।

“छलफलले वर्तमान क्षेत्रीय अवस्था र जारी शान्ति प्रयासहरूलाई कसरी अगाडि बढाउने भन्ने बारेमा विचार आदानप्रदान गर्ने उपयोगी अवसर प्रदान गर्‍यो”, शरीफले थप्नुभयो।

फार्स न्यूजले भन्यो कि स्ट्रेट पुनस् खोल्ने बारेमा ट्रम्पको दाबी सत्य होइन र वास्तविकतासँग तालमेल मिलेको छैन।

“यद्यपि इरानले युद्धपूर्व स्तरमा जहाजहरू आवतजावत गर्ने संख्या फिर्ता गर्न सहमति जनाएको छ, तर यसको अर्थ युद्ध अघिको जस्तो ‘मुक्त मार्ग’ होइन,” आउटलेटले रिपोर्ट गरेको छ।

ट्रम्पले क्षेत्रीय नेताहरूसँगको उहाँको फोनवार्तामा इरान वरिपरिको वार्ता र उहाँले “शान्ति” सँग जोडिएको समझदारीपत्रको रूपमा वर्णन गरेको कुरा समावेश रहेको बताउनुभएको छ।

छलफलमा जानकारी दिएका एक व्यक्तिका अनुसार, नेताहरूले फोनवार्ताको क्रममा ट्रम्पलाई इरानसँगको प्रस्तावित रूपरेखा स्वीकार गर्न आग्रह गर्नुभएको छ । उहाँहरुले कुराकानीलाई उत्साहजनक रूपमा वर्णन गर्नुभएको छ। अर्को क्षेत्रीय स्रोतले वार्तालाई सकारात्मक रूपमा चित्रण गरेको छ ।

“फोनवार्ता धेरै सकारात्मक थियो। राम्रो प्रगति भइरहेको छ। क्षेत्रीय नेताहरूले राष्ट्रपति ट्रम्पले वार्ताबाट हासिल गरेको प्रगति र सफलताको समर्थन गर्नुभएको थियो,” कलमा एक क्षेत्रीय कूटनीतिज्ञले सीएनएनलाई बताउनुभयो।

ट्रम्पले इजरायली प्रधानमन्त्री बेन्जामिन नेतान्याहूसँग छुट्टै फोनवार्ता गरेको बताउनुभयो, “जुन पनि धेरै राम्रो रह्यो।”

“सम्झौताको अन्तिम पक्ष र विवरणहरू हाल छलफल भइरहेको छ र छिट्टै घोषणा गरिनेछ। सम्झौताका धेरै अन्य तत्वहरूका साथै, होर्मुजको जलडमरू खोलिनेछ,” उहाँले भन्नुभयो ।

इजरायलको मुख्य चिन्ता भनेको एउटा साँघुरो अन्तरिम सम्झौता हुनेछ जसले युद्धविरामलाई विस्तार गर्नेछ, हर्मुजको जलडमरू खोल्नेछ र इरानमाथिको प्रतिबन्धलाई बिस्तारै कम गर्नेछ, जबकि इजरायलका लागि सबैभन्दा महत्त्वपूर्ण बुँदाहरू -तेहरानको आणविक कार्यक्रम र युरेनियम सम्बर्धनलाई सम्बोधन गर्दैन, एक इजरायली स्रोतले भन्यो। अमेरिकाले युरेनियम मुद्दामा इजरायललाई आश्वस्त पार्ने प्रयस जारी राखेको छ ।

“नेतान्याहूले शनिबार साँझ इरान वार्तामा भएका विकासक्रमहरूबारे छलफल गर्न छानिएका मन्त्रीहरू र सुरक्षा अधिकारीहरूसँग सीमित सुरक्षा परामर्श बोलाउनुहुनेछ” , स्रोतले सीएनएनलाई भन्यो।

ट्रम्पले पहिले एक फोन अन्तर्वार्तामा एक्सियोससँग कुरा गर्दै खाडी र अन्य क्षेत्रीय नेताहरूसँगको कल अघि इरानसँग सम्झौतामा पुग्ने सम्भावनालाई “ठोस ५० ।५०” को रूपमा वर्णन गर्नुभयो । उहाँले आइतबारसम्म सैन्य कारबाही पुनः सुरु गर्ने कि नगर्ने भनेर निर्णय गर्नसक्ने बताउनुभयो।

राष्ट्रपतिले भन्नुभएको छ कि वार्ताले या त राम्रो सम्झौता निम्त्याउन सक्छ वा अमेरिकाले तिनीहरू उडाएर राजतन्त्र फिर्ता आउने छनौट दिन सक्छ ।

शनिबार तेहरानमा कतार र पाकिस्तानका मध्यस्थकर्ताहरूले वार्ता गरेपछि अमेरिकी र इरानी अधिकारीहरूले युद्ध अन्त्य गर्नको लागि एक प्रारुपमा सहमतिमा  पुग्ने सम्भावना रहेको सुझाव दिएका छन्। एक क्षेत्रीय स्रोतले अमेरिका र इरान भविष्यमा अझ विस्तृत सम्झौतातर्फ काम गर्ने सहमतिको नजिक पुगेको बताएको छ।