• फैसल इस्लाम,आर्थिक सम्पादक

डाभोस(स्विट्जरल्यान्ड), ८ माघ । हिउँ र तापक्रमबाहेक ग्रीनल्यान्ड र स्विस आल्प्सबीच खासै समानता छैन। तर विश्व आर्थिक मञ्च (डब्ल्यूईएफ)मा विश्वनेता र व्यवसायीहरूको भेलामा यस टापुको भविष्यका निम्ति सङ्घर्षको मुद्दा हाबी छ।

वास्तवमा, अमेरिकी राष्ट्रपति डोनल्ड ट्रम्पको असाधारण चेतावनीको समय सम्भवतः यही बैठकलाई ध्यानमा राखेर निर्धारण गरिएको थियो।

ट्रम्प डाभोसलाई माया गर्नुहुन्छ – जुन उहाँका समर्थकहरूको विचार हेर्दा अनौठो लाग्छ।

गत वर्ष उहाँ शपथग्रहण गरेको दुई दिनलगत्तै ह्वाइट हाउसबाटै डब्ल्यूईएफमा भर्चुअल माध्यमबाट सहभागी भई ठूलो अन्योलमा रहेका युरोपेली कार्यकारीहरूको अगाडि प्रस्तुत हुनुभयो ।

उहाँले क्यानडा र ग्रीनल्यान्डलाई लिएर आफ्नो भौगोलिक महत्त्वाकाङ्क्षाको उल्लेख गर्दा र अमेरिकामा विभिन्न सामग्री निर्यात गर्नेहरूलाई ‘तपाईँहरू अस्वीकार गर्न सक्नुहुन्न’ भनी सम्बोधन गर्दा त्यहाँ असहज अवस्था देखिएको थियो।

“अमेरिकामा कारखानाहरू निर्माण गर्नुहोस् वा ट्यारिफु तिर्नुहोस् जसबाट खरबौँ रकम सङ्कलन होस्, त्यो तपाईँको विशेषाधिकार।”

अमेरिकी राष्ट्रपति ट्रम्पले मुस्कुराउँदै त्यसो भन्नुभयो, तर भौतिक रूपमा सहभागी हुन नसकेकोमा क्षमा माग्दै यस वर्ष उपस्थित हुने वाचा गर्नुभयो ।

ट्रम्पको उपस्थितिको अर्थ

बाँकी विश्व, विशेष गरी युरोप अन्योलमा रहेका बेला अमेरिकाको सन्देश अगाडि सार्न उहाँ बुधवार डाभोस पुग्नुभएको छ ।

ट्रम्पको उपस्थिति र उनका नीतिहरूका कारण डाभोस अहिलेसम्मकै सबैभन्दा ठूलो सम्मेलन हुन पुगेको छ, जसले डब्ल्यूईएफका सत्रहरूमध्ये एउटालाई ठूलो विश्वव्यापी उथलपुथल जस्तो तिखो शीर्षक दिन सक्छ। निश्चय पनि ट्रम्प यति बेला सबैभन्दा ठूला उथलपुथलकर्ता हुन्।

ग्रीनल्यान्ड बेच्न युरोपमाथि आर्थिक दबाव दिने उहाँको प्रयासबारे विश्वका अन्य नेताहरू र कर्पोरेट प्रमुखहरूले उहाँलाई सोधपुछ गर्ने छन्। त्यसैले यो हप्ता डब्ल्यूईएफ विश्वको केन्द्रमा हुने छ, पूर्ण रूपमा अनौठो कुरा हो।

‘संवादको भावना’ आधिकारिक विषय हो र यस प्रकारको कार्यक्रममा निश्चित रूपमा छलफलका निम्ति अवसरहरू छन्, जुन अन्यत्र सम्भव छैन।

अमेरिकी प्रशासनको दृष्टिकोणमा विश्वव्यापी सहकार्यको आह्वानको विपरीत देखिने यस्ता धेरै विषय छन्, जुन यस कार्यक्रमको मूल सार हो। जे भए पनि, डाभोस ‘मेक अमेरिका ग्रेट अगेन’ संसारको महान् ब्र्यान्ड होइन।

स्विस आल्प्सको यो सम्मेलन प्रायः फ्लोरिडाका गभर्नर रोन डिसान्टिसको जस्तै आक्रमणको चपेटामा परेको छ, जसले एक पटक आफ्नो राज्यमा ‘डाभोसको कार्यसूची सुरु हुनुअघि नै मरिसकेको’ दाबी गर्नुभएको थियो र उहाँले त्यसका  ‘सचेत ब्याङ्कहरू’ अर्थात् सामाजिक, पर्यावरणीय र शासकीय पक्षहरू र ‘प्रयोगशालामा उत्पादित मासु’को प्रतिरोध गर्ने वाचा गर्नुभएको थियो ।

अमेरिकी प्राथमिकता

यस वर्ष ह्वाइट हाउसले फोरमलाई आफ्नो विशिष्ट हरित, विश्वव्यापी विकास र सचेत मुद्दालाई किनारा लगाउँदै कठोर व्यापारिक विषयमा केन्द्रित हुन जोड दिएको बताइएको छ।

यसैबीच प्रतिनिधिहरूका निम्ति विश्वकप फुटबल र अमेरिकी स्वतन्त्रताको २५० औँ वर्षगाँठको उत्सव मनाउन अमेरिकाका ठूला कम्पनीहरूलाई चर्चमा ‘यूएसए हाउस’ बनाउन बाध्य तुल्याइएको छ।

ग्रीनल्यान्डदेखि कराकस र डोनबाससम्मको सीमा र सार्वभौम शक्तिको बारेमा विश्वव्यापी बहस र उपस्थित विश्व नेताहरूलाई हेर्दा, सन् १९४५ को याल्टा शिखर सम्मेलनजस्तो अनौपचारिक भेलाको परिकल्पना गर्न असम्भव छैन – जहाँ साइडलाइनमा अमेरिका, ब्रिटेन र रुसका नेताहरू जर्मनीलाई पराजित गर्ने योजना बनाउन भेला भएका थिए।

आर्थिक मञ्चमा जी ७ का अधिकांश नेताहरू सहभागी हुँदै छन्। त्यस्तै युक्रेनका राष्ट्रपति भोलोदिमिर जेलेन्स्की, ६५ अन्य राष्ट्र र सरकार प्रमुखहरू, विश्वका ८ सय ५० उच्च व्यवसायीहरू र दर्जनौँ प्रविधि कम्पनीका दिग्गजहरू पुग्ने छन्।

ट्रम्प आफै पनि पाँचजना क्याबिनेट सदस्यहरू, प्रशासनका अधिकारीहरूको ठूलो टोली र एन्भिडिआका जेन्सेन वुवाङदेखि माइक्रोसफ्टका सत्या नडेलासम्म अमेरिकाका सम्भ्रान्त व्यवसायीसँग स्विस आल्प्स पुग्नुभएको छ ।

ट्रम्पका चुनौती

तर यो अमेरिकी राष्ट्रपतिका लागि मैत्रीपूर्ण क्षेत्र होइन।

ग्रीनल्यान्ड प्राप्त गर्ने वा त्यसमाथि अतिक्रमण गर्ने उहाँको दृढतालाई युरोपेली उपस्थितिले रुचाउने छैन। बदलामा, त्यहाँ क्यानडाका प्रधानमन्त्री मार्क कार्नी हुनुहुने छ, उहाँले उत्तर अमेरिकाको त्यस्तो दृष्टिकोणको प्रतिनिधित्व गर्नुहुने छ, जसलाई युरोपले साकार पार्न चाहने छ।

कार्नीले बढ्दो अर्थव्यवस्थाको साथ अमेरिकी व्यापारसँगको एक वर्षको उथलपुथलको सामना गर्नुभएको छ। उहाँले अन्य व्यापार साझेदारहरूको सहकार्यमा अमेरिकालाई विस्थापित गर्नुभएको छ र हालसालै उहाँलाई चीनमा सी जिन्पिङसँग बहुपक्षीयतावादको रक्षा गर्ने नयाँ विश्व व्यवस्थाको घोषणा गरिरहेको देखिएको थियो।

विश्वको दोस्रो ठूलो अर्थतन्त्र र अहिले सबैभन्दा ठूलो कार निर्यातकर्ता रहेको चीन अर्थमन्त्रीको तहमा उपस्थित हुँदै छ। उसले आफूलाई विश्वको परिपक्व देशको रूपमा प्रस्तुत गर्ने छ।

यो यस्तो ठाउँ हो जहाँ हरेक वर्ष उनीहरू आफ्नो घडी हेर्दै सुस्त आर्थिक, प्राविधिक र भूराजनीतिक आरोहणको प्रतीक्षामा रहेको प्रतीत हुन्छ। जे भए पनि, गत वर्षको डाभोसका पाठहरू बिर्सिन हुँदैन, जहाँ हप्ताको सुरुमा देखिएको अमेरिकी विजयोन्मादलाई डीपसीक भनिने अप्रत्याशित चिनियाँ एआई च्याटबटसम्बन्धी समाचारका साथ अन्त्यसम्ममा पूर्ण रूपमा ओझेलमा पारिएको थियो।

मलाई पहिलो पटक क्वान्टम कम्प्युटरको बारेमा एक दशक पहिले यही डाभोसमा भनिएको थियो।

त्यसपछि म गत वर्ष कारको ब्याटरीबारेको एउटा सत्रमा सहभागी भएपछि यो दशक अमेरिकी र युरोपेली कार निर्माताहरूले चिनियाँ प्रविधिको गतिलाई समात्ने मौका नपाउने कुरामा विश्वस्त भएँ।

कैयौँ मानिसहरूले डाभोसको आलोचना गर्छन्। तर यो हेर्न सार्थक हुनेछ स् भविष्यको झल्को यसका सबैभन्दा उज्याला चर्चित कुनाहरूमा भेट्न सकिन्छ।