जेनेभा(स्वीजरल्याण्ड), २७ फागुन(बीबीसी) । विश्व स्वास्थ्य सङ्गठनले कोरोनाभाइरसलाई विश्वव्यापी महामारी घोषणा गरेको आज एक वर्ष पूरा भएको छ।

जोन्स हप्किन्स यूनिभर्सिटीका अनुसार अहिलेसम्म विश्वका झन्डै २ सय देशमा ११ करोड ६० लाख मानिसलाई कोरोनाभाइरस सङ्क्रमण भएको पुष्टि भएको छ।

तीमध्ये २५ लाख जनाको मृत्यु भएको देखिन्छ।

कोभिडका कारण मृत्यु भएका मानिसमध्ये सर्वाधिक संयुक्त राज्य अमेरिकाका पाँच लाख २२,००० भन्दा बढी र ब्राजिलका दुई लाख ६८,००० भन्दा बढी छन्।

कोरोनाभाइरसको सङ्क्रमण विश्वभरि फैलिरहेको छ। विश्व स्वास्थ्य सङ्गठनले यसलाई ‘विश्वव्यापी महामारी’ को सङ्ज्ञा दिएको छ।

चीनबाट सुरु भएको कोभिड १९ अर्थात् नयाँ कोरोनाभाइरस सङ्क्रमणबाट हुने रोग नियन्त्रण गर्न सबै देशले विभिन्न उपाय अवलम्बन गरेका छन्।

तर उक्त सङ्क्रमण र त्यसबाट हुने मृत्यु रोकिएको छैन। कुन देशमा कति जनालाई सङ्क्रमण र कति जनाको मृत्यु भएको छ त ?

खोप उत्पादन सहज बनाउने प्रयास विफल

कोरोनाभाइरसको विश्वव्यापी महामारीसँग जुझ्न कोभिड खोप र सम्बन्धित मेडिकल सामग्री उत्पादनको विशेष अधिकारका नियम खुकुलो पार्न दक्षिण अफ्रिका र भारतले गरेको प्रस्तावमा सहमति जुटाउन विश्व व्यापार सङ्गठनले असफल भएको छ।

विकासोन्मुख देशहरूलाई आवश्यक खोप आफैँ उत्पादन गर्न सहज बनाउनेगरी अनुमति दिने सो प्रस्तावको उद्देश्य थियो।

कुनै आविष्कारकले आफ्नो लगानीबाट प्रतिफल लिन सकून् भन्ने उद्देश्यले डब्ल्यूटीओका नियमानुसार सदस्य राष्ट्रहरूले उत्पादकका प्याटेन्ट तथा अन्य अधिकार सुरक्षित राख्नुपर्छ।

महामारीको समयमा त्यस्तो नियम खुकुलो बनाउनुपर्ने प्रस्तावलाई ब्रजिलसहित कैयौँ धनी देशहरूले अस्वीकार गरेका थिए।

डब्ल्यूटीओकी नयाँ महानिर्देशक नगोजी ओकोन्जो इवेलाले हालकै नियमको परिधिमा रहेर प्रविधि हस्तान्तरणको विकल्पमा जानसकिने सुझाव दिनुभएको छ ।